Stichting Bunkerbehoud
Mail
De bunkers

Eén van de mooiste plekjes op Walcheren

We beginnen met de Regelbau 502, Doppelgruppenunterstand.
Dit personeelsonderkomen ligt net ten zuidwesten van Hotel Tien Torens en bood onderdak aan twee groepen infanterie. Een infanteriegroep (= Gruppe) is de kleinste Duitse militaire eenheid en bestaat uit 1 korporaal en 9 manschappen.
In de 502 waren twee identiek ingerichte manschappenverblijven (Bereitschaftsraum) aanwezig, waar iedere militair de beschikking had over twee vierkante meter vloeroppervlak. De militairen sliepen in tegen de wand gemonteerde houten twee- of driepersoons stapelbedden en hadden naast een kast voor persoonlijke bezittingen een kruk aan de gemeenschappelijke tafel. Omdat de bunker gasdicht afgesloten kon worden moest van buiten aangezogen lucht eerst worden gefilterd. Hiervoor was per vertrek een gasfilterinstallatie (H.E.S. 1.2) aanwezig met een mogelijkheid om 1,2 m3 lucht p/m aan te zuigen. Voor het verwarmen van de bunker was per vertrek een bunkerkachel (Ofen) aanwezig. Deze waren beschikbaar in twee verschillende ontwerpen: de WT 80 en de WT K 80. Laatstgenoemde kachel bezat in tegenstelling tot de WT 80 een kookplaat, waarop de bemanning voedsel kon bereiden.


Het nummer in de toegang van de 502.

De bunker bezat naast twee manschappenverblijven ook een ruimte waarin normaliter een kleine observatiekoepel moest worden ingebouwd. In de Atlantikwall, maar ook in de Westwall, is men slechts zeer sporadisch tot plaatsing overgegaan. Veel vaker werd met een periscoop volstaan en deed het vertrek dienst als opslagruimte voor voorraden. Opmerkelijk aan de expositiebunker (Vliss-West 021-248)is dat hier geen periscoop werd ingebouwd; ondanks het feit dat deze gezien de ligging van de bunker überhaupt weinig nut zou hebben gehad, blijft het zeer ongebruikelijk.
De volgende pantserdelen zijn in de bunker geplaatst:

Type: omschrijving: aantal: gewicht:
434P01 Stahltür 3 640 kg
19P7 Gasschutztür (gasdeur) 1 185 kg
482P2 Stahlschartenplatte für MG (pantserplaat) 2 220 kg

Regelbau 143, Artillerie-Beobachtungsstand mit kl. Artillerie Beobachtungsturm:
De bunker van het type 143 werd ontworpen voor de Duitse Westwall en verslond per stuk 510 m3 beton en 34,5 ton staal (excl. pantserkoepel). Het aantal in de Westwall gebouwde bunkers van het type 143 is vrijwel nihil.


Panoramisch zicht in de richting van Westkapelle-Domburg.

Het ontwerp werd in het 3de kwartaal van 1942 voor de bouw in de Atlantikwall vrijgegeven, maar dan wel in een aangepaste variant. De bunker kreeg een zogenaamde Nahkampfraumeen monoliet aangebouwde gevechtsruimte van waaruit de ingangspartij van de bunker bestreken kon worden.
De reden om het (verouderde) ontwerp in het begin nog te gebruiken, was omdat de Atlantikwall-typen voor deze functie op dat moment nog in ontwikkeling waren.
In het totaal werden zo'n 15 observatieposten van het type 143 in de Atlantikwall geplaatst.
De bunker was zoals alle bomvrije standaardontwerpen gasdicht af te sluiten en was uitgerust met een luchtzuiveringsinstallatie. Het ontwerp voorzag in het onderbrengen van een bezetting van zes man, welke de beschikking hadden tot een volledig uitgeruste verblijfsruimte (Bereitschaftsraum). Voor het verwerken van de waarnemingen was een werkruimte aanwezig, waarin men met behulp van omrekentabellen en stafkaarten de coördinaten van de doelen berekende. Deze werden vervolgens per telefoon of radio doorgegeven aan een batterij.


Schematische tekening van een 463,1P01 uit de Panzer Atlas

Voor het veilig kunnen verrichten van waarnemingen was een 20-ton zware observatiekoepel van het type 463,1P01, Kleiner Artillerie Beobachter mit Sockelring in de bunker opgenomen. Deze koepel had een dikte van 25-30cm pantserstaal, wat in de praktijk evenveel bescherming bood als 2,5-3m gewapend beton. De 463,1P01 in Zoutelande is een zeldzaam exemplaar, omdat bij de bouw van een dergelijke artilleriewaarnemingspost meestal met de dunnere koepel van het type 462P01 (12cm dik) volstaan werd. In de Atlantikwall zijn slechts drie andere exemplaren van het type 463,1P01 in ongeschonden staat bewaard gebleven. Deze zijn te vinden in Vlissingen (type 143) en in het Franse St. Nazaire. In laatstgenoemde plaats (zo'n 700km zuidelijk van Zoutelande) zijn zij geplaatst in bunkers van het type 143 en 663a. Omdat de 463,1P01 Deckengleich (= gelijk aan het dak) werd ingebouwd, stak de koepel niet meer dan 30 cm boven de bunker uit. Hierdoor was zij beter te camoufleren en was dus minder kwetsbaar. De inbouw van een dergelijke koepel kreeg van Hitler de voorkeur boven het gebruik van de grotere koepels van de typen 21P7 en 441P01. Doordat deze met zijoptieken waren uitgerust konden deze niet verdiept worden ingebouwd en staken dus veel verder boven de bunker uit.


Elke koepel heeft een uniek registratienummer. De koepel in Zoutelande heeft als nummer 1941 FL15 en werd gefabriceerd door BVG:


(Bochumer Verein Giesswerke).

De koepel voorzag in het gebruik van één periscoop, die op een speciaal statief gemonteerd was. Door een centrale opening in het koepeldak kon deze met behulp van een contragewicht omhoog worden gebracht. De opening was gasdicht af te sluiten met behulp van een speciale stop. Door de aanwezigheid van een rubberen pakking rond het optiek was de koepel ook bij gebruik gasdicht. De periscoop, een Panzerbeobachtungs- fernrohr, bood een vergroting van 10x. Voor het roteren van de periscoop zit op het statief een draaistuk met gradenverdeling. Bij gebruik werd het statief op de laagste stand gezet en werd de periscoop op het draaistuk gemonteerd. Vervolgens draaide men de stop uit het koepeldak en werd de periscoop omhoog gebracht.
In de hoogste stand steekt de periscoop 30 cm boven het koepeldak uit.




Panzerbeobachtungsfernrohr in een pantserkoepel van het type 441P01 in Nord-Pas-de-Calais.
(Hans Sakkers)


Panzerbeobachtungsfernrohr even tijdelijk even terug in de 143 in Zoutelande.
In het totaal zijn de volgende pantserdelen in de Regelbau 143 te Zoutelande geplaatst.

Type: omschrijving: aantal: gewicht:
436,1P01 Kleiner Artilleriebeobachter mit Sockelring (pantserkoepel met sokkel) 1 640 kg
410P9 Gasschutztür (nooduitgangsdeur) 1 110 kg
65P9 Gasschutztür (gasdeur) 1 200 kg
422P01 Stahlschartenplatte (Pantserplaat) 1 340 kg
48P8 Gewehrschartenverschluss 1 250 kg